📌 CÓ NHỮNG HÌNH THỨC BỒI THƯỜNG NÀO KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT?
Theo Điều 91 Luật Đất đai 2024 quy định nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất, việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất không chỉ được thực hiện bằng tiền mà tùy từng trường hợp có thể được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở.
Về cơ bản, có thể hiểu các hình thức bồi thường gồm:
- Giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi;
- Bồi thường bằng tiền trong trường hợp không có đất để bồi thường người dân có nhu cầu;
- Bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng với loại đất thu hồi;
- Nhà ở.
🏠 NHÀ NƯỚC QUYẾT ĐỊNH BỒI THƯỜNG BẰNG TIỀN HAY BẰNG ĐẤT DỰA TRÊN CƠ SỞ NÀO?
Đây là vấn đề rất nhiều người hiểu chưa đầy đủ.
Không phải cứ người dân muốn nhận tiền thì trong mọi trường hợp Nhà nước đều phải bồi thường bằng tiền. Ngược lại, cũng không phải Nhà nước có thể tùy ý lựa chọn hình thức bồi thường mà không căn cứ vào quy định pháp luật.
Hình thức bồi thường được xác định dựa trên loại đất bị thu hồi, điều kiện được bồi thường, quỹ đất hoặc quỹ nhà tại địa phương, nhu cầu của người có đất bị thu hồi và các điều kiện cụ thể của từng trường hợp.
Đặc biệt, đối với đất ở, pháp luật đặt ra cơ chế bồi thường và tái định cư nhằm bảo đảm người bị thu hồi đất có chỗ ở, sinh kế và điều kiện sống phù hợp sau khi bị thu hồi.
Do đó, khi nhận phương án bồi thường, người dân cần kiểm tra không chỉ câu hỏi “được bao nhiêu tiền?” mà còn phải xem:
❓Vì sao mình được lựa chọn hình thức bồi thường này?
❓Căn cứ nào xác định mình đủ hoặc không đủ điều kiện được bồi thường về đất?
❓Nếu được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở thì vị trí, diện tích, giá trị được xác định như thế nào?
❓Nếu bồi thường bằng tiền thì giá đất nào được sử dụng để tính?
❓Các khoản hỗ trợ và tái định cư đã được tính đầy đủ chưa?
💰 BỒI THƯỜNG BẰNG TIỀN THÌ TÍNH THEO GIÁ NÀO?
Đây cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc người dân cho rằng mức bồi thường “quá thấp”.
Cần phân biệt giữa giá đất thị trường mà người dân nhìn thấy trong các giao dịch mua bán với giá đất được sử dụng làm căn cứ tính tiền bồi thường theo quy định pháp luật.
Việc xác định tiền bồi thường phải căn cứ vào quy định về giá đất và phương án bồi thường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, chứ không đơn giản là lấy giá của một giao dịch mua bán trên thị trường rồi áp dụng trực tiếp.
Vì vậy, nếu cho rằng mức bồi thường không phù hợp, người dân cần kiểm tra căn cứ xác định giá đất, loại đất, diện tích và thời điểm xác định giá, thay vì chỉ đưa ra lập luận rằng “giá thị trường đang cao hơn”.
KHÔNG ĐỒNG Ý VỚI MỨC BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT, NGƯỜI DÂN CẦN LÀM GÌ?
Trước hết, cần lưu ý rằng người dân không nên chỉ phản ánh bằng lời nói hoặc chờ đến khi có quyết định cưỡng chế mới thực hiện quyền của mình. Khi nhận được thông báo, phương án hoặc quyết định liên quan đến việc thu hồi đất, người có đất thu hồi nên chủ động kiểm tra hồ sơ, xác định rõ nội dung chưa phù hợp và thực hiện quyền của mình trong thời hạn luật định.
📌 1. Kiểm tra kỹ phương án bồi thường trước khi đồng ý
Trước khi khiếu nại, người dân cần kiểm tra cụ thể phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bởi không phải cứ cảm thấy mức tiền thấp hơn giá thị trường là phương án đó đương nhiên trái pháp luật.
Cần đối chiếu các nội dung như:
- Diện tích đất bị thu hồi có đúng với diện tích thực tế và hồ sơ pháp lý hay không;
- Loại đất, mục đích sử dụng đất và nguồn gốc sử dụng đất đã được xác định đúng chưa;
- Phần diện tích nào đủ điều kiện được bồi thường về đất;
- Giá đất và căn cứ xác định tiền bồi thường đã được áp dụng đúng hay chưa;
- Nhà ở, công trình, cây trồng, vật nuôi và các tài sản hợp pháp khác gắn liền với đất đã được kiểm kê, xác định đầy đủ chưa;
- Các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm có được xem xét hay không;
-Trường hợp phải di chuyển chỗ ở thì phương án tái định cư có phù hợp với quy định hay không.
Theo Luật Đất đai năm 2024, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phải được thực hiện theo các điều kiện và nguyên tắc do pháp luật quy định. Nghị định 88/2024/NĐ-CP cũng quy định cụ thể về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
📌 2. Có thể gửi ý kiến khi phương án bồi thường được lấy ý kiến
Trong quá trình lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, người có đất thu hồi có quyền tham gia ý kiến đối với phương án được đưa ra.
Nếu phát hiện diện tích, loại đất, tài sản hoặc mức bồi thường được xác định chưa đúng, người dân nên ý kiến trực tiếp hoặc bằng văn bản, nêu rõ nội dung không đồng ý và cung cấp tài liệu chứng minh.
Đây là bước quan trọng vì nếu phát hiện sai sót ngay từ giai đoạn lập và lấy ý kiến phương án, vấn đề có thể được xem xét, điều chỉnh trước khi phát sinh tranh chấp hoặc phải thực hiện thủ tục khiếu nại, khởi kiện.
⚖️ 3. Không đồng ý với quyết định thì có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện
Nếu đã có quyết định hành chính liên quan đến việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ mà người dân cho rằng quyết định đó trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình thì có thể thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định.
Khoản 1 Điều 237 Luật Đất đai 2024 quy định người sử dụng đất, người có quyền và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai. Trình tự khiếu nại thực hiện theo pháp luật về khiếu nại; việc khởi kiện thực hiện theo pháp luật về tố tụng hành chính.
Điều này có nghĩa là nếu không đồng ý với quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc quyết định, hành vi hành chính khác có liên quan và có căn cứ cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm, người dân có thể lựa chọn phương án pháp lý phù hợp.
⏰ 4. Lưu ý về thời hiệu khiếu nại
Theo Điều 9 Luật Khiếu nại 2011, thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính. Trường hợp không thể thực hiện quyền khiếu nại đúng thời hiệu do ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc trở ngại khách quan khác thì khoảng thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu.
Hiện nay, Luật Khiếu nại 2011 đã được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản có liên quan, trong đó Luật số 136/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Vì vậy, khi thực hiện thủ tục khiếu nại ở thời điểm hiện tại, cần đối chiếu quy định hiện hành và xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
⚠️ Đặc biệt, không nên để quá thời hiệu mới bắt đầu tìm hiểu thủ tục. Người dân nên xác định chính xác ngày mình nhận được hoặc biết được quyết định để chủ động bảo vệ quyền lợi của mình.
📄 5. Người dân cần chuẩn bị những giấy tờ gì?
Tùy từng vụ việc, hồ sơ có thể gồm:
- Đơn khiếu nại hoặc đơn khởi kiện;
- CCCD và giấy tờ chứng minh tư cách của người có đất bị thu hồi;
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các giấy tờ về nguồn gốc đất;
- Quyết định thu hồi đất;
- Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Biên bản kiểm kê đất đai, tài sản;
- Các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với nhà, công trình, cây trồng hoặc tài sản khác trên đất;
- Tài liệu liên quan đến giá đất, diện tích, loại đất hoặc các khoản bồi thường, hỗ trợ mà người dân cho rằng đã xác định chưa đúng;
- Các văn bản trao đổi, biên bản làm việc, ý kiến của người dân trong quá trình lập và công khai phương án;
- Các tài liệu, chứng cứ khác có liên quan.
CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
❓ Không đồng ý với giá bồi thường thì có được yêu cầu tính lại không?
Có thể, nhưng cần xác định cụ thể căn cứ nào cho thấy phương án hoặc quyết định bồi thường chưa đúng quy định pháp luật.
Việc giá bồi thường thấp hơn giá đất đang được mua bán trên thị trường không phải trong mọi trường hợp đều đồng nghĩa với việc cơ quan Nhà nước bồi thường sai. Người dân cần kiểm tra căn cứ xác định giá đất, loại đất, diện tích đủ điều kiện bồi thường và các quy định áp dụng cho trường hợp thu hồi cụ thể.
❓ Đã nhận tiền bồi thường rồi mới phát hiện phương án có vấn đề thì có còn quyền khiếu nại không?
Việc đã nhận tiền không đồng nghĩa trong mọi trường hợp người dân đương nhiên mất quyền khiếu nại. Tuy nhiên, cần xem xét cụ thể quyết định đã được ban hành, thời điểm người dân biết hoặc nhận quyết định, việc nhận tiền được thực hiện trong hoàn cảnh nào và nội dung tranh chấp là gì.
Do đó, nếu phát hiện sai sót sau khi đã nhận tiền, người dân nên kiểm tra hồ sơ ngay thay vì mặc nhiên cho rằng mình đã hết quyền.
❓ Không đồng ý với bồi thường thì có được từ chối bàn giao đất không?
Đây là vấn đề cần đặc biệt thận trọng. Việc không đồng ý với phương án bồi thường không có nghĩa người dân có thể tự ý chống đối hoặc cản trở việc thu hồi đất.
Người dân nên sử dụng đúng các cơ chế pháp lý như gửi ý kiến, khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi. Trong trường hợp phát sinh quyết định cưỡng chế, việc xử lý sẽ được thực hiện theo trình tự pháp luật và người có đất thu hồi vẫn có quyền khiếu nại theo quy định.
⚖️ Tóm lại, khi không đồng ý với mức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, người dân không nên chỉ tập trung vào việc “giá thấp hay cao” mà cần kiểm tra toàn bộ phương án: từ diện tích, loại đất, điều kiện được bồi thường, giá đất, tài sản trên đất cho đến các khoản hỗ trợ và tái định cư.
Nếu phát hiện quyết định hoặc phương án có căn cứ cho rằng chưa đúng quy định, người dân có thể thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật. Quan trọng nhất là xác định đúng vấn đề, chuẩn bị đầy đủ chứng cứ và thực hiện đúng thời hạn để tránh bỏ lỡ quyền của mình.
⚖️ LUẬT VICTORY CÓ THỂ HỖ TRỢ GÌ?
Nếu gia đình bạn đang có đất bị Nhà nước thu hồi nhưng không đồng ý với phương án bồi thường, hỗ trợ hoặc tái định cư, Luật Victory có thể hỗ trợ:
🔎 Rà soát hồ sơ đất đai, quyết định thu hồi và phương án bồi thường để xác định những nội dung có thể chưa phù hợp.
📑 Đánh giá căn cứ pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và các khoản tiền mà người dân được hưởng.
📝 Tư vấn, soạn thảo đơn khiếu nại và các văn bản kiến nghị, giải trình liên quan.
⚖️ Tư vấn phương án khởi kiện vụ án hành chính khi có căn cứ và khách hàng lựa chọn con đường tố tụng.
👨⚖️ Hỗ trợ làm việc với cơ quan có thẩm quyền và tham gia tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.
📞 Nếu bạn đang không đồng ý với phương án bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, hãy kiểm tra hồ sơ trước khi ký nhận hoặc bỏ qua thời hạn khiếu nại. Việc đánh giá đúng hồ sơ ngay từ đầu có thể giúp xác định rõ quyền lợi và lựa chọn phương án xử lý phù hợp.
⚖️ LUẬT VICTORY – Tâm làm gốc – Thiện dẫn đường – Lý soi phương
📞 Liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý nhanh chóng, hiệu quả.
📍 Địa chỉ: Biệt thự 24, Khu C37 Bộ Công an, số 17 Tố Hữu, Thanh Xuân, Hà Nội
☎️ Hotline: 0973.116.864
📧 Email: luatvictory@gmail.com
👉 Hoặc ib trực tiếp cho page để được tư vấn chi tiết!
