Tăng ca, làm thêm giờ là vấn đề khá phổ biến tại nhiều doanh nghiệp hiện nay. Không ít người lao động cho rằng khi công ty yêu cầu làm thêm giờ thì bắt buộc phải chấp hành, nếu từ chối có thể bị đánh giá không hoàn thành công việc hoặc thậm chí bị xử lý kỷ luật.
Tuy nhiên, pháp luật lao động hiện hành không quy định như vậy. Trong đa số trường hợp, người lao động có quyền từ chối làm thêm giờ nếu không đồng ý.
Vậy khi nào doanh nghiệp được yêu cầu tăng ca? Khi nào người lao động được quyền từ chối? Hãy cùng tìm hiểu quy định mới nhất của Bộ luật Lao động 2019.
LÀM THÊM GIỜ LÀ GÌ?
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, thời gian làm thêm giờ là khoảng thời gian người lao động làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường đã được quy định trong nội quy lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc hợp đồng lao động.
Việc làm thêm giờ phải được thực hiện đúng quy định của pháp luật nhằm bảo đảm sức khỏe, quyền lợi và thời gian nghỉ ngơi của người lao động.
CÔNG TY CÓ ĐƯỢC TỰ Ý YÊU CẦU NGƯỜI LAO ĐỘNG LÀM THÊM GIỜ KHÔNG?
Câu trả lời là KHÔNG.
Theo điểm a khoản 2 Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi đáp ứng các điều kiện luật định, trong đó có nguyên tắc quan trọng:
Phải được sự đồng ý của người lao động.
Điều này có nghĩa là việc làm thêm giờ về nguyên tắc phải dựa trên sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Do đó, nếu người lao động không đồng ý thì doanh nghiệp không được tự ý ép buộc hoặc áp đặt việc tăng ca trái quy định.
NGƯỜI LAO ĐỘNG CÓ QUYỀN TỪ CHỐI LÀM THÊM GIỜ KHÔNG?
✅ CÓ.
Trong điều kiện làm việc thông thường, người lao động hoàn toàn có quyền từ chối làm thêm giờ nếu không đồng ý với đề nghị của doanh nghiệp.
Việc từ chối làm thêm giờ trong trường hợp này không bị xem là hành vi vi phạm pháp luật lao động.
Người sử dụng lao động cũng không được lấy lý do người lao động từ chối tăng ca để:
- Kỷ luật lao động trái quy định;
- Cắt giảm quyền lợi hợp pháp;
- Ép buộc người lao động tiếp tục làm việc ngoài giờ;
- Có hành vi gây áp lực hoặc phân biệt đối xử.
PHÁP LUẬT GIỚI HẠN THỜI GIAN LÀM THÊM GIỜ NHƯ THẾ NÀO?
Để bảo vệ sức khỏe người lao động, Điều 107 Bộ luật Lao động 2019 quy định việc tổ chức làm thêm giờ phải bảo đảm các giới hạn nhất định.
Theo đó:
- Số giờ làm thêm không được vượt quá 50% số giờ làm việc bình thường trong ngày;
- Trường hợp áp dụng thời giờ làm việc theo tuần thì tổng số giờ làm việc bình thường và làm thêm không quá 12 giờ trong ngày;
- Không quá 40 giờ trong tháng;
- Không quá 200 giờ trong năm, trừ một số ngành nghề, lĩnh vực đặc biệt được phép làm thêm tối đa 300 giờ trong năm.
Nếu doanh nghiệp huy động người lao động làm thêm vượt quá giới hạn trên có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.
TRƯỜNG HỢP NÀO NGƯỜI LAO ĐỘNG KHÔNG ĐƯỢC TỪ CHỐI LÀM THÊM GIỜ?
Mặc dù người lao động có quyền từ chối làm thêm giờ trong đa số trường hợp, nhưng pháp luật vẫn quy định một số trường hợp đặc biệt mà người lao động không được từ chối.
Theo Điều 108 Bộ luật Lao động 2019, người lao động phải thực hiện yêu cầu làm thêm giờ khi thuộc một trong các trường hợp sau:
1. Thực hiện lệnh động viên, huy động phục vụ quốc phòng, an ninh
Khi cơ quan có thẩm quyền ban hành lệnh động viên hoặc huy động nhằm bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật.
2. Phòng ngừa hoặc khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa
Bao gồm các công việc cần thiết để bảo vệ tính mạng con người hoặc tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong các trường hợp:
- Thiên tai;
- Hỏa hoạn;
- Dịch bệnh nguy hiểm;
- Thảm họa;
- Các tình huống khẩn cấp khác theo quy định.
Trong những trường hợp đặc biệt này, người lao động không được quyền từ chối làm thêm giờ.
CÔNG TY ÉP TĂNG CA TRÁI QUY ĐỊNH CÓ BỊ XỬ PHẠT KHÔNG?
Câu trả lời là CÓ.
Nếu doanh nghiệp huy động người lao động làm thêm giờ mà không có sự đồng ý của người lao động hoặc vi phạm các giới hạn về thời gian làm thêm theo quy định của Bộ luật Lao động, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, tùy từng trường hợp cụ thể, người lao động còn có quyền:
- Khiếu nại đến người sử dụng lao động;
- Gửi đơn đến Thanh tra lao động;
- Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình;
- Khởi kiện theo quy định nếu quyền lợi bị xâm phạm.
NGƯỜI LAO ĐỘNG NÊN LÀM GÌ KHI BỊ ÉP TĂNG CA?
Khi bị yêu cầu làm thêm giờ thường xuyên hoặc liên tục, người lao động nên:
✔ Kiểm tra xem việc làm thêm đã có sự đồng ý của mình hay chưa;
✔ Xem xét số giờ làm thêm có vượt quá giới hạn pháp luật cho phép hay không;
✔ Lưu giữ các tài liệu, tin nhắn, email hoặc thông báo liên quan đến việc yêu cầu tăng ca;
✔ Trao đổi trực tiếp với doanh nghiệp để làm rõ quyền lợi của mình;
✔ Tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý khi có dấu hiệu bị ép buộc làm thêm trái quy định.
KẾT LUẬN
Pháp luật lao động hiện hành bảo vệ quyền lợi của người lao động bằng cách quy định rõ nguyên tắc: người sử dụng lao động chỉ được yêu cầu làm thêm giờ khi có sự đồng ý của người lao động, trừ một số trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định.
Do đó, nếu doanh nghiệp thường xuyên yêu cầu tăng ca mà không có sự đồng thuận của người lao động hoặc vượt quá giới hạn thời gian làm thêm theo luật, người lao động hoàn toàn có quyền từ chối và yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
📌 Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thời giờ làm việc, làm thêm giờ, tiền lương tăng ca, xử lý kỷ luật lao động hoặc tranh chấp lao động tại doanh nghiệp, hãy liên hệ LUẬT VICTORY để được luật sư tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
⚖️ LUẬT VICTORY – Tâm làm gốc – Thiện dẫn đường – Lý soi phương
Chúng tôi hỗ trợ:
✔ Tư vấn pháp luật lao động
✔ Tư vấn quyền lợi người lao động khi làm thêm giờ
✔ Giải quyết tranh chấp lao động
✔ Tư vấn tiền lương, bảo hiểm xã hội và hợp đồng lao động
📞 Hotline: 0973.116.864
📍 Địa chỉ: Biệt thự 24, Khu C37 Bộ Công an, số 17 Tố Hữu, Thanh Xuân, Hà Nội
📧 Email: luatvictory@gmail.com
👉 Inbox trực tiếp cho page để được luật sư hỗ trợ nhanh chóng, chính xác và bảo mật.
